محور بازدارندگی در خوف، درک قدرت خداوند و ترس از مجازات اوست؛ چنانکه امام محمد باقر(علیهالسلام) میفرمایند: به اندازهی نزدیکی خدا از او حیا کن و به اندازهی قدرتش از او بترس. 

محور بازدارندگی در تقوا گناه بودن و مورد غضب خدا قرار گرفتن است.

حیا با خجالت یك فرق اساسی دارد و آن این است كه خجالت امری است اضطراری؛ یعنی فردی كه خجالت میكشد، در حقیقت ارادهی اینكه كاری بكند، از او سلب شده است. به عنوان مثال فردی كه از صحبت كردن در مقابل چند نفر خجالت میكشد، قدرت صحبت كردن ندارد. و این نه تنها ارزش نیست، بلكه ضد ارزش است و عامل ناتوانی فرد به حساب میآید. اما حیا اینگونه نیست. فرد میتواند صحبت كند، روحیه و قوت حرف زدن را دارد، اما شرم میكند كه در این جمع به خصوص از این نوع الفاظ استفاده كند و این شرم را به صورت ارادی و با كمال اختیار به خود تحمیل میكند.

خجالت حالتی است که به خاطر اندوهی که به قلب میرسد، در چهره نمایان میشود؛ بهدلیل آنکه استدلالی از بین برود یا دچار شک و شبهه شود، یا آبروی او برود و در این حالت هیبت فرد دگرگون میشود. اما حیا یک نوع خودداری و مانع شدن است که ریشه در ارادهی انسان دارد و به روح او بر میگردد. «حیا مربوط به روح و ایمان است و خجالت مربوط به بدن و نفس» . مسائلی که در نفس و بدن پیش میآید، به اختیار ما نیست بلکه به طبیعت آنهاست، ولی روح و ایمان متعلق به اختیار هستند. این است كه حیا را به عنوان یك صفت ارزشی مطرح كردهاند.