خوابها مىتوانند جالب، هیجانانگیز، وحشتناک و یا صرفاً عجیب و غریب و غیرعادى باشند. در این مقاله با ١٠ واقعیت درباره خواب که توسط پژوهشگران کشف شده است آشنا مىشویم.
١- همه خواب مىبینند
مردها خواب مىبینند. زنها خواب مىبینند. حتى بچهها خواب مىبینند. همه ما خواب مىبینیم، حتى کسانى که ادعا مىکنند که خواب نمىبینند هم خواب مىبینند. در واقع، پژوهشگران دریافتهاند که افراد معمولاً هر شب چند بار خواب مىبینند که هر کدام بین ٥ تا ٢٠ دقیقه طول مىکشد. بنابراین، در یک طول عمر معمولى، افراد به طور میانگین شش سال را صرف خواب دیدن مىکنند!
٢- امّا اغلب خوابها فراموش مىشوند
براساس برآوردهاى صورت گرفته توسط آلن هابسون، پژوهشگر خواب، در حدود ٩٥ درصد خوابها کوته زمانى پس از بیدار شدن، فراموش مىشوند. چرا به یاد آوردن خوابها دشوار است؟ براساس یک نظریه، تغییراتى که در مغز در خلال خوابیدن اتفاق مىافتد از پردازش و ذخیرهسازى اطلاعات که براى شکل دادن حافظه مورد نیاز است، پشتیبانى نمىکند. اسکن مغزى از افراد به هنگام خواب نشان داده است که قطعه پیشانى، ناحیهاى که نقشى کلیدى در شکل دادن حافظه بازى مىکند، در خلال خواب REM (حرکات سریع چشم)، یعنى مرحلهاى که خواب دیدن اتفاق مىافتد، غیرفعال است.
٣- همه خوابها رنگى نیستند
با وجودى که در حدود ٨٠ درصد خوابها رنگى هستند امّا درصد کمى از افراد ادعا مىکنند که فقط خوابهاى سیاه و سفید مىبینند. در یک مطالعه، افرادى که در حال خواب دیدن بودند را از خواب بیدار مىکردند و از آنها مىخواستند که از یک طیف رنگ، رنگى که مطابق با خوابشان بوده را انتخاب کنند. بیشترین رنگى که انتخاب شد، رنگهاى روشن و ملایم بودند.
٤- خواب زنها و مردها متفاوت است
پژوهشگران به تفاوتهایى بین محتواى خوابهاى زنها و مردها پى بردهاند. در یک مطالعه، چنین نتیجهگیرى شده است که مردها بیشتر از زنها خوابهایى درباره پرخاشگرى مىبینند. براساس گفتههاى ویلیام دامهوف، پژوهشگر خواب، زنها خوابهاى طولانىتر و با شخصیتها و اشخاص بیشتر مىبینند. در ارتباط با شخصیتهایى که نوعاً در خوابها ظاهر مىشوند، در خواب مردها تعداد شخصیتهاى مرد دو برابر تعداد زنهاست در حالى که زنها درباره هر دو جنسیت تقریباً به طور برابر خواب مىبینند.
٥- حیوانات هم احتمالاً خواب مىبینند
آیا تا کنون سگ یا گربهاى را دیدهاید که پا یا دمش را در هنگام خواب تکان مىداده است؟ هر چند با اطمینان نمىتوان در این مورد صحبت کرد اما پژوهشگران معتقدند که حیوانات نیز احتمالاً خواب مىبینند. حیوانات نیز مانند انسانها، مراحل خواب شامل چرخههاى REM و NREM را طى مىکنند. در یک مطالعه، به گوریلى چند نماد به عنوان ابزار ارتباطى آموخته شد. در یک مقطع، گوریل علامت «شکل خواب» را انتخاب کرد و این احتمالاً نشانگر این بود که تجربه خواب دیدن داشته است.
٦- شما مىتوانید خوابهایتان را کنترل کنید
خواب روشن خوابى است که شما با وجودى که هنوز در حال خواب هستید اما از این که دارید خواب مىبینید آگاهى دارید. در خلال این نوع خواب، شما مىتوانید غالباً محتواى خوابتان را کنترل یا هدایت کنید. تقریباً نیمى از مردم مىتوانند به یاد آورند که حداقل یکبار چنین خوابى را تجربه کردهاند و برخى افراد به دفعات چنین تجربهاى را داشتهاند.
٧- هیجانات منفى در خوابها متداولترند
در طول یک دوره چهل ساله، کالیون هال، پژوهشگر، بیش از ٥٠ هزار خواب را از دانشجویان دانشکده ثبت کرد. این گزارشها در خلال دهه ١٩٩٠ توسط یکى از دانشجویان هال به نام ویلیام دامهوف در دسترس عموم قرار گرفت. گزارش خوابها نشان داد که بسیارى از هیجانات از جمله شادى، لذت و ترس در خوابها وجود داشته است. متداولترین هیجانى که در خوابها وجود داشته اضطراب بوده و به طور کلّى هیجانات منفى بسیار بیشتر از هیجانات مثبت بوده است.
٨- نابینایان نیز خواب مىبینند با وجودى که کسانى که قبل از پنج سالگى بینائیشان را از دست دادهاند، در دوران بزرگسالى خوابهاى تصویرى نمىبینند امّا هنوز خواب مىبینند. علیرغم فقدان تصاویر، خواب افراد نابینا به همان پیچیدگى و روشنى افراد بیناست. خواب افراد نابینا به جاى حس تصویرى، معمولاً شامل اطلاعاتى از دیگر حواس نظیر صوت، لمس، مزه، شنوایى و بویایى است.
٩- در هنگام خواب دیدن، عضلاتتان فلج هستند
مشخصه خواب REM، مرحلهاى که خواب دیدن در خلال آن اتفاق میافتد، فلج عضلانى است. چرا؟ این پدیده، فقدان کشیدگى طبیعى عضلانى در خواب نام دارد و شما را از حرکت و نقش بازى کردن در خوابهایتان به هنگام خوابیدن باز مىدارد. اساساً به دلیل آن که نورونهاى حرکتى تحریک نمىشوند، بدن شما حرکت نمىکند.

در برخى موارد، این فلج عضلانى حتى تا ١٠ دقیقه پس از بیدار شدن نیز ادامه مىیابد. وضعیتى که به آن فلج خواب مىگویند. آیا تا کنون برایتان پیش آمده که وسط یک خواب وحشتناک از خواب پریده باشید و ببینید که قادر به حرکت نیستید؟ با وجودى که این تجربه ترسناکى است امّا به عقیده متخصصان کاملاً عادى است و تنها چند دقیقه طول مىکشد تا کنترل عادى عضلانى باز گردد.
١٠- بسیارى از خوابها عمومیت دارند با وجودى که خوابها غالباً به شدّت تحت تأثیر تجربیات فردى ما هستند امّا پژوهشگران دریافتهاند که برخى موضوعات در بین فرهنگهاى مختلف، بسیار مشترکند. براى مثال، آدمها در سراسر دنیا غالباً خوابهایى درباره تحت تعقیب بودن، مورد حمله قرار گرفتن و یا پرتشدن مىبینند. خوابهاى مشترک دیگر شامل رویدادهاى مدرسه، احساس یخزدگى و بىحرکتى، دیر رسیدن، پرواز و عریان بودن در بین جمع مىباشد.